سال ها اجرای مهریه به صورت عندالمطالبه باعث بروز مشکلات متعددی از جمله افزایش پرونده های قضایی، فشار اقتصادی بر خانواده ها و حتی زندانی شدن مردان به دلیل ناتوانی مالی شد. قانون گذار در سال های اخیر به سمت اصلاح این وضعیت حرکت کرده و در سال ۱۴۰۴ شاهد تغییرات مهمی در نحوه اجرای مهریه بوده ایم. بر اساس رویکرد جدید، مهریه دیگر صرفا یک تعهد فوری و بدون توجه به وضعیت مالی مرد نیست، بلکه مفهوم «استطاعت مالی» نقش کلیدی در اجرای آن پیدا کرده است.
قانون جدید تلاش می کند بین حقوق مالی زن و توان واقعی مرد تعادل برقرار کند. آگاهی دقیق از جزئیات قانون و نحوه دفاع یا مطالبه حق، برای زنی که قصد مطالبه مهریه دارد یا مردی که می خواهد ناتوانی مالی خود را اثبات کند اهمیت زیادی دارد، مشاوره با بهترین وکیل مهریه مشهد می تواند نقش تعیین کننده ای در نتیجه پرونده های این چنینی داشته باشد.
مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه چیست؟
در مهریه عندالمطالبه زن هر زمان که بخواهد می تواند مهریه خود را مطالبه کند و مرد موظف به پرداخت آن است. اصل بر توانایی مرد گذاشته نمی شود و اگر مرد ادعای ناتوانی مالی داشته باشد، باید این موضوع را در قالب دادخواست اعسار به دادگاه ثابت کند.
در مقابل در مهریه عندالاستطاعه، پرداخت مهریه مشروط به توانایی مالی مرد است. یعنی زن حق مطالبه مهریه را دارد، اما اجرای آن تنها زمانی امکان پذیر است که دادگاه احراز کند مرد استطاعت مالی لازم را دارد. انتخاب هر یک از این نوع مهریه ها آثار حقوقی متفاوتی دارد و می تواند در روند مطالبه، توقیف اموال یا حتی مسائل مربوط به دادگاه خانواده تاثیرگذار باشد، به همین دلیل مشاوره با بهترین وکیل مشهد می تواند نقش مهمی در آگاهی از حقوق قانونی و انتخاب صحیح نوع مهریه داشته باشد.
قوانین جدید مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه
در اصلاحات قانون جدید مهریه، رویکرد قانون گذار نسبت به نحوه مطالبه و ضمانت اجرای مهریه دچار تحول اساسی شده است. هدف اصلی این اصلاحات، ایجاد تعادل میان حقوق مالی زن و توان واقعی مرد و کاهش تبعات اجتماعی اجرای مهریه بوده است. در پرونده های مهریه یا طلاق، آگاهی از قانون جدید و بهره گیری از تجربه بهترین وکیل طلاق در مشهد می تواند مانع از بروز اشتباهات حقوقی و تضییع حقوق هر یک از طرفین شود.
تغییر مهریه عندالمطالبه به مهریه مبتنی بر استطاعت مالی زوج
تعیین سقف ۱۴ سکه برای ضمانت اجرا
حذف زندان و جایگزینی رسیدگی مالی
1- تغییر مهریه عندالمطالبه به مهریه عندالاستطاعه
مهم ترین تغییر قانون جدید، فاصله گرفتن از مهریه عندالمطالبه مطلق و حرکت به سمت مهریه مبتنی بر استطاعت مالی مرد است. بر اساس این رویکرد، مطالبه مهریه همچنان حق قانونی زن محسوب می شود، اما اجرای آن منوط به بررسی وضعیت مالی زوج خواهد بود. این تغییر باعث شده فشار حقوقی غیرمنصفانه بر مردانی که توان پرداخت ندارند کاهش یابد.
2- تعیین سقف ۱۴ سکه برای ضمانت اجرا
طبق اصلاحات جدید، سقف ضمانت اجرای مهریه ۱۴ سکه تعیین شده است. تا این میزان، امکان اعمال ضمانت اجرا وجود دارد، اما برای مازاد بر آن، زن موظف است توانایی مالی مرد را در دادگاه اثبات کند. پرداخت مهریه های بالاتر از این سقف تنها پس از احراز استطاعت مالی امکان پذیر خواهد بود.
3- حذف زندان و جایگزینی رسیدگی مالی
از دیگر تغییرات مهم، حذف زندان به عنوان مجازات مستقیم ناتوانی در پرداخت مهریه است. در قانون جدید، دادگاه به جای بازداشت، به بررسی دقیق دارایی ها، درآمد و امکان تقسیط بدهی می پردازد که این امر به کاهش تنش های خانوادگی و پرونده های کیفری کمک شایانی کرده است.
تفاوت های کلیدی بین مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه
درک تفاوت های مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه برای زوجین اهمیت زیادی دارد، زیرا آثار حقوقی و اجرایی هر کدام متفاوت است.
مهریه عندالمطالبه
در مهریه عندالمطالبه، زن به محض عقد یا در هر زمان از زندگی مشترک می تواند مهریه خود را مطالبه کند. اصل بر این است که مرد باید پرداخت کند و اگر ادعای ناتوانی مالی داشته باشد، موظف است اعسار خود را در دادگاه ثابت نماید. در این حالت، امکان صدور حکم پرداخت فوری یا تقسیط مهریه وجود دارد و رسیدگی سریع تر انجام می شود.
مهریه عندالاستطاعه
در مقابل، در مهریه عندالاستطاعه، بار اثبات توان مالی از ابتدا مطرح می شود. یعنی زن برای اجرای مهریه باید نشان دهد که مرد دارای دارایی، درآمد یا اموال قابل دسترس است. بدون احراز این استطاعت، دادگاه الزام به پرداخت صادر نمی کند. این تفاوت اساسی باعث شده که در قانون جدید، فشار حقوقی و مالی کمتری بر مردانی که توان پرداخت ندارند وارد شود.
از نظر ضمانت اجرا نیز تفاوت مهمی وجود دارد. در قانون جدید، زندان به عنوان ابزار اصلی اجرای مهریه کنار گذاشته شده و تمرکز بر شناسایی اموال، بررسی حساب های بانکی و تعیین اقساط متناسب با درآمد مرد است. همین موضوع سبب شده رسیدگی ها منطقی تر و عادلانه تر باشد.
جمع بندی
اصلاحات قانون جدید مهریه با تمرکز بر توان مالی زوج است که موجب تعادلی بین حق زن و وضعیت اقتصادی مرد می شود. با تعیین سقف ضمانت اجرای ۱۴ سكه، حذف زندان برای ناتوانی مالی و بررسی دقیق وضعیت اقتصادی زوج، تغییر رویکرد قانون گذار از مجازات محوری به عدالت محوری است. با وجود این اصلاحات، مهریه همچنان حق قانونی زن است و امکان مطالبه آن وجود دارد، اما مسیر اجرا شفاف تر و منطقی تر شده و مرد نیز می تواند وضعیت مالی خود را قانونی اثبات کند.
سوالات متداول
1_ نحوه اثبات توانایی مالی شوهر برای پرداخت مهریه عندالاستطاعه چگونه است؟
برای اثبات استطاعت مالی مرد، دادگاه به بررسی مدارک و شواهد مالی می پردازد. این مدارک می تواند شامل فیش حقوقی، گردش حساب های بانکی، اسناد مالکیت اموال منقول و غیرمنقول، خودرو، سهام یا هر منبع درآمد قابل اثبات باشد. زن می تواند با ارائه این مستندات یا درخواست استعلام از مراجع رسمی، توانایی مالی شوهر را اثبات کند. در صورت احراز استطاعت، دادگاه حکم پرداخت مهریه را به صورت یکجا یا اقساطی صادر می کند.
2_ مهریه عندالمطالبه در چه شرایطی فورا قابل اجرا است؟
مهریه عندالمطالبه به محض وقوع عقد نکاح قابل مطالبه است و نیازی به وقوع طلاق یا جدایی ندارد. زن می تواند در هر زمان، حتی در دوران زندگی مشترک، دادخواست مطالبه مهریه را مطرح کند. اگر مرد توانایی مالی داشته باشد یا نتواند اعسار خود را ثابت کند، دادگاه حکم اجرای فوری مهریه را صادر می کند. در صورت ناتوانی مالی، امکان تقسیط مهریه بر اساس وضعیت اقتصادی مرد وجود خواهد داشت.
